( TRANSLATIONS/ÇEVİRİLER : Turkish, English )
© 2004 Mehmet Gençer, son yenileme: 12.05.2004, Mehmet Gencer,
mgencer_at_cs.bilgi.edu.tr,
bu
dökümanın son hali için: http://cs.bilgi.edu.tr/~mgencer/enki/
Bu yazılımı Genel Kamu Lisansı koşulları dahilinde kullanabilir ve dağıtabilirsiniz. Lütfen yazılımla birlikte gelen LISANS.html dökümanını okuyunuz. Bu yazılımın bir kopyasını edinmekle bu şartları kabul etmiş sayılacaksınız.
Enki, küçük organizasyonlara uygun tasarlanmış,
kurulumu ve kullanımı kolay, MSWindows ve GNU/Linux sistemleriyle
uyumlu bir internet servisleri yazılımıdır.
Bu yazılımı kullanarak e-posta, web ve sohbet sunucuları
çalıştırabilir,
organizasyonunuzdakilere hem yerel ağ hem de internet üzerinden
servis sağlayabilirsiniz.
Enki
sunucusu yüksek performanslı ve gelişmiş sunucuları (sendmail,
Apache, cyrus, mailman vb) çeşitli sebeplerden kullanamayan
organizasyonlar için
düşünülmüştür. Python programlama dili kullanılarak
yazılmıştır.
Aynı işi gören çok sayıda kaliteli yazılım varken niye yeni
bir program? Herşeyden önce varolan yazılımların çoğu ya
GNU/Linux platformunda çalışan kurulum ve kullanımı tecrübe
gerektiren yazılımlar, ya da MS Windows platformunda çalışan
lisans ücreti yüksek ve güvenlik açıkları bol
yazılımlar. Hemen hiçbirinin Türkçe
arayüzü yok. Ayrıca farklı işlevleri olan yazılımları
birbirine uyumlu olarak çalıştırmak hiç kolay değil. Bu
yüzden Enki, küçük organizasyonların
ücretsiz ve kaliteli Linux işletim sistemine geçişlerini
cesaretlendirmek, tecrübe gerektirmeden temel iletişim
servislerini kolayca verebilmelerine yardımcı olmak için
tasarlandı.
Enki yazılım paketi içerisinde birçok bileşen
bulunmaktadır. Bunlardan bir kısmı özgün programlardır. Bazı
yetenekleri ise varolan programlar sisteme entegre edilerek
kazandırılmıştır. Enki bileşenleri şunlardır
*web sunucusu
*e-posta iletim sunucusu (SMTP) ve sanal
alanlar(virtual domains) desteği
*e-posta erişim sunucusu (POP3)
*Tüm sunuculara SSL ile güvenli erişim (sadece
GNU/Linux için)
*e-posta erişimi için web arayüzü (NullWebmail
yalnızca Linux platformunda çalışır)
*kullanıcı grupları sistemi(e-posta ve sohbet
sunucusu için)
*sohbet ve abonelik işlemleri sunucusu (Telepot)
*tüm sistemin kolayca yönetimini,
kullanıcı ve e-posta grupları tanımlamayı sağlayan yönetim konsolu
(enki.py)
Yazılımın ismi, Sümer uygarlığında bilimin ve suların tanrısı,
büyük tanrılara karşı çıkıp Nuh'a tufan'ın gelişini
bildiren ve gemi yapmayı öğreten Enki'den gelmektedir.
Enki hem GNU/Linux hem de MS Windows sistemleri üzerinde çalışır.
Sisteminizde
Python
programlama dilinin kurulu olması yeterlidir. O da hemen
bürün Linux
dağıtımlarında kuruludur. Windows'da çalıştıracaksanız, Python web sitesinden son sürümü
indirip kurmalısınız.
e-posta ve web servislerinize ulaşılabilmesi için kayıtlı bir
alan adınız olması ve bu alan adının sizin sunucunuza
yönlendirilmesi gerekir. Türkiye'de .tr uzantılı alan adı
almak
için https://www.nic.tr/
adresine, uluslararası adresler için ticari sitelerden birine
(örneğin EasyDNS) bakınız.
GNU/Linux platformunda güvenli erişim kullanabilmek için openssl ve
stunnel4 yazılımlarının kurulu olması gerekir. Debian GNU/Linux
kullanıyorsanız aşağıdaki komutlarla bunu yapabilirsiniz:
apt-get install openssl
apt-get install stunnel4
Enki'nin bileşenlerinden biri olan Thy HTTP sunucusu Debian
GNU/Linux
sistemi için derlenmiştir. Windows ve diğer platformlarda yüksek
performanslı bu
sunucu yerine daha basit Python tabanlı bir sunucu çalıştırılır.
Diğer sistemlerde bu sunucuyu kullanabilmek için web sitesinden
indirip derleyin, sonra 'thy' dosyasini Enki kurulum dizinindeki bin
dizini altına kopyalayın. Enki uyumlu programı tanıyıp otomatik olarak
kullanacaktır.
Diğer bir bileşen olan ve e-postalara web sunucusu üzerinden erişim
sağlayan NullWebmail
programı da aynı şekilde Debian için derlenmiştir. Windows platformunda
çalışmaz. Diğer Unix sistemlerinde
çalıştırmak ister ve problem
yaşarsanız programın kaynak kodunu web sitesinden
aldıktan sonra derleyip var/wwwroot/cgi-bin
altına webmail.cgi adıyla kopyalamanız gerekebilir.
Enki e-posta ve web sunucuları internet standartlarıyla uyumludur.
Enki kullanıcı grupları sistemi, organizasyon şemasını kolayca
hayata
geçirmenize olanak veren basit ve güçlü bir
sistemdir. Bu sistemde oluşturacağınız gruplar hem e-posta grupları hem
de sohbet sunucusu grupları olarak işlev görür. Gruplara
farklı koruma seviyeleri vererek erişimi kontrol edebilirsiniz.
Enki olabildiğince sistemden bağımsız çalışmak üzere
tasarlanmıştır. Kurulum dizini dışında hiçbir işlem yapmaz, ve
kendi kullanıcı tabanını kullanır. Bu durum yedekleme kolaylığı
sağladığı gibi kurulum dizinini başka bir bilgisayara taşıyarak
sunucuyu kaldığı yerden çalıştırmak mümkündür.
Programlarının altyapısı farklı dilleri destekleyebilmektedir. Bu
sayede tüm bileşenlerin arayüzleri İngilizce ve diğer dillere
kolayca tercüme edilebilir.
Bu yönetici kılavuzu GNU/Linux sistemlerine yönelik hazırlanmıştır,
ancak anlatılanların büyük çoğunluğu Windows sistemleri için de
geçerlidir. Farklılıklar hakkında lütfen Windows
sistemleri için notlar
kısmını okuyun.
(Aşağıdaki bölümlerde # işareti Linux komut satırını ifade
eder.)
Yazılımı kurmak için sistem yöneticisi(root) olmanız
gerekmez. Ancak ağ
servisleri açma yetkisi olan başka bir kullanıcı yoksa
yönetici olarak
ta bu işi yapabilirsiniz.
Programın son versiyonunu http://cs.bilgi.edu.tr/~mgencer/enki/
adresinden indirin. İndirdiğiniz sıkıştırılmış dosyayı
sisteminizde isteğiniz biryere açın. örneğin:
# cd /usr/local
# wget -nd http://cs.bilgi.edu.tr/~mgencer/enki/downloads/enki_0.92.tar.bz2
# bunzip2 enki_0.92.tar.bz2
# tar -xzf enki_0.92.tar
Bu komut /usr/local/enki_0.92 isimli bir dizin yaratacaktır. Enki bunun
dışında hiçbir kurulum gerektirmez! Yalnızca ilk
çalıştırmada bir yönetici şifresi belirlemeniz yeterlidir.
Tabii sistemin kullanılabilmesi için kullanıcı hesapları ve
kullanıcı grupları yaratmanız gerekecektir.
Aşağıdaki bölümlerde kurulum dizini olarak bu örnekteki
sizin kullanılacaktır, siz başka bir yere kurarsanız örnekleri
uygun biçimde uyarlamalısınız.
Sistemi kontrol etmek için kontrol konsolunu kullanacaksınız.
öncelikle konsolun kullanımı ile ilgili yardım mesajını okumanızı
öneririm:
#/usr/local/enki_0.92/enki.py yardim
Eğer yardım mesajını Türkçe olarak göremiyorsanız
sisteminizin dil ayarları Türkçe değildir. Buna rağmen
Enki'yi Türkçe kullanmak için aynı komutu bir
çevre değişkeni ekleyerek çalıştırabilirsiniz:
#LANG=tr /usr/local/enki_0.92/enki.py yardim
Kontrol konsolu, sistemin çalışması için gerekli
bilgilerin çoğunu otomatik olarak bulacaktır. Ancak bunlardan
özellikle birini değiştirmeniz gerekebilir: alan adı. Diyelim ki
siz e-posta ve web servislerini 'ornek.org.tr' alanı için
çalıştırmak istiyorsunuz. Bunun için ilk
çalıştırmada aşağıdaki komutu verin:
#ENKIDOMAIN=ornek.org.tr /usr/local/enki_0.92/enki.py
Eğer aynı zamanda dili de değiştirmek isterseniz komutu şu şekilde
kullanın
#LANG=tr ENKIDOMAIN=ornek.org.tr /usr/local/enki_0.92/enki.py
Cevap olarak şunu göreceksiniz:
/usr/local/enki dizininde ilk kez Enki calistiracaksiniz,
bu yuzden bazi ayarlar yapmalisiniz.
Devam[Evet/hayir]:
Burada 'evet' ya da 'e' diyerek devam edin, ve bir şifre belirleyip
iki
kez girin:
Simdi site yoneticisi (admin) hesabi icin sifre girin.
Sifre :
Sifre(tekrar) :
Sifre kabul edildi
Bunu yaptıktan sonra konsolun çalismaya hazir oldugunu bildirir
prompt'u görürsünüz:
KURULUM TAMAMLANDI.
Enki kontrol konsoluna hosgeldiniz.
Versiyon: enki-0.92
Yardim almak icin ? yazip ENTER'a basin
Enki >
Bu aşamadan sonra kullanıcı ve grup tanımlarını yapıp servisleri
çalıştırmaya hazırsınız.
Eğer sistemin konfigürasyonunu incelemek istereseniz,
konfigurasyon komutunu kullanın:
Enki >konfigurasyon
KONFIGURASYON:
MAILDELIVERY : <enkilib.EnkiMailDeliveryChain instance at 0x404f816c>
DOMAIN : ornek.org.tr
SMTPBINDADDR : ('', 25)
MAILDIR : %(prefix)s/var/mail/%(mailbox)s
MAXMAILSIZE : 262144
LOGLEVEL : 4
HTTPBINDADDR : ('', 80)
TELEPOTBINDADDR : ('', 6669)
TELEPOTWEBACCOUNTS : 1
ACCOUNTBASE : <enkilib.utils.EnkiAccountBase instance at 0x404f830c>
PREFIX : /acikkanal
POP3BINDADDR : ('', 110)
RPCBINDADDR : ('127.0.0.1', 49152)
Şimdi Enki ana sunucusunu açmaya hazırsınız:
Enki > ac
Enki sunucusu baslatildi, proses numarasi: 3507
Bu komut sadece ana sunucuyu (rpc) başlatır. Henüz e-posta,web ve
diğer sunuclarınız çalışmamaktadır. Sistemin durumunu
görmek için 'durum' komutunu kullanabilirsiniz:
Enki > durum
rpc Service 0.92 : calisiyor - Process ID: 3507
SERVISLER:
pop3 Service 0.92 : calismiyor
http Service 0.92 : calismiyor
smtp Service 0.92 : calismiyor
telepot Service 0.92 : calismiyor
Daha sonra ana sunucuyu (ve çalışıyorsa diğer sunucuları da)
kapatmak için 'kapat' demeniz yeterlidir:
Enki > kapat
3507 proses numarali Enki sunucusu kapatildi
Konsolda işiniz bittiğinde 'cikis' komutu ile Linux konsolu
kapatabilirsiniz. Bu komut sunucuları kapatmaz, sadece konsolu kapatır:
Enki > cikis
Hoscakalin
Sunucularınıza güvenli erişim(SSL) sağlamak isterseniz önce bir
sertifika yaratın:
Enki > sertifika
programın sorduğu soruları yanıtladığınızda sertifikanız hazırdır.
Ancak sertifikanın kullanılabilmesi için Enki konsolunu kapatıp yeniden
başlatmanız gerekir.
Daha önce kullandığınız bir Enki sürümü varsa, kullanıcı ve grup
tanımlarınız, e-postalar ve web sitesi içeriğini yeni sürümde de
kullanmak isteyeceksiniz. ENKIPREFIX ortam değişkenini kullanarak
Enki'ye verileri başka bir yerden almasını ve depolamasını
söyleyebilirsiniz. Diyelim ki eski sürümünüz /usr/local/enkieski
altında kuruluydu ve /usr/local/enkiyeni altına yeni bir sürümü
koydunuz, çalıştıracağınız komut:
# ENKIPREFIX=/usr/local/enkieski /usr/local/enkiyeni/enki.py
Bu durumda eğer yeni sürümle gelen bazı CGI uygulamaları ve
appletlet varsa bunlar sitenizde bulunmayacaktır. Bunları elle
taşımanız gerekebilir. Yeni sürümle gelen UPGRADE.txt dökümanını
okumanızda yarar var.
Sistem ilk çalıştırıldığında sadece Enki sistem yöneticisi
(admin) için bir hesap bulunur. Kullanıcı hesaplarını listelemek
için konsolda aşağıdaki komutu verin:
Enki > kullanicilar listele
admin ;ADI= 'Sistem yoneticisi'
Şimdi yeni bir kullanıcı tanımlayalım. Kullanıcının kodu 'deneme1'
şifresi de '1234' olsun:
Enki > kullanicilar tanimla deneme1 1234 Deneme Kullanici No 1
e-posta sistemiyle uyumlu olması için kullanıcı kodlarında
Türkçe harfleri kullanmayın!
Daha sonra bu kullanıcının şifresini ya da adını değiştirmek
isterseniz, aynı komutu yeni bilgilerle vermeniz yeterlidir.
Daha sonra bu kullanıcıyı silmek isterseniz:
Enki > kullanicilar sil deneme1
Artık tanımlı kullanıcılarınız şifrelerini kullanarak e-posta ve
sohbet
sunucusundan yararlanabileceklerdir.
Sohbet sunucunuza gelen konuklar isterlerse bir hesap açabilir ve
sizin
izin verdiğiniz gruplara üye olabilirler. Bu konukların listesini de
'konuklar' komutuyla görebilirsiniz.
Kullanıcı grupları hem e-posta ile hem de sohbet sunucusu üzerinde
grup haberleşmesini kolaylaştırırlar
Grup yaratmak için kullanıcı yaratmaya benzer bir komut
kullanacağız, grubun da bir şifresi olacaktır:
Enki > gruplar tanimla grup1 1234 Grup No 1
Henüz grubun hiçbir üyesi yoktur. Bu gruba deneme1
kullanıcısını eklemek için:
Enki > gruplar uyeekle grup1 deneme1
Daha sonra bu kullanıcıyı gruptan çıkartmak isterseniz:
Enki > gruplar uyecikar grup1 deneme1
İsterseniz Enki kullanıcıları dışında e-posta adreslerini de bir
gruba
ekleyebilirsiniz:
Enki > gruplar uyeekle grup1 ali@superonline.com
Tanımli grupların listesini görmek için:
Enki >gruplar listele
grup1 ; ADI= 'Grup No 1' ;KORUMA= 'protected' ;UYELIK= 'protected' ;members= [deneme1]
Burada KORUMA modu protected (korunaklı) olarak
görülmektedir. Korunaklı gruplara bu sistemde tanımlı
kullanıcılar (gruba üye olsalar da olmsalar da) e-posta
gönderebilirler. Bu gruba (grup1@ornek.org.tr) gönderilen
e-postalar bütün grup üyelerine ulaşır. Gruplar
için 'korunaklı' modunun yanısıra 'acik' ('public') ve
'ozel'('private') koruma
modları kullanılabilir. Bu modların özellikleri şöyledir:
Eğer grup tanımlama komutunda bir koruma modu belirtmezseniz,
yukarıdaki örnekte olduğu gibi 'korunaklı' modu kullanılır. Şimdi
'açık' bir grup yaratalım:
Enki > gruplar tanimla grup2 1234 acik Grup No 2
veya özel bir grup:
Enki > gruplar tanimla grup3 1234 ozel Grup No 2
Artık tanımlı kullanıcılar isterlerse grup1 veya grup2'ye üye
olarak kaydolabilirler (Telepot sohbet sunucusunu kullanarak). Ancak
'özel' bir grup olan grup3'e ancak kontrol konsolundan sistem
yöneticisi üye ekleyebilir.
UYELIK koruma modu da benzer bir şekilde bu gruba kimlerin üye
olabileceğini belirler. 'korumalı' uyelik modu sistemde tanımlı
kullanıcıların isterlerse bu gruplara üye
olabilmesine izin verir. 'ozel' ise sadece sistem yöneticisinin
bu gruba üye ekleyebilmesine izin verir. 'acik' uyelik modu ise Telepot
üzerinden kaydolan harici kullanıcıların da abone olmasına izin verir.
Burada iki modun uyumlu olması gerekmektedir. Örneğin KORUMA modu
'korunakli' bir grubun UYELIK modu 'acik' bile olsa sadece tanimli
kullanicilar e-posta gönderebileceğinden Telepot üzerinden kaydolan
harici kullanıcılar üye olabilseler bile e-posta gönderemez. Oysa
KORUMA modu 'ozel' yapılırsa UYELIK modu 'acik' yapılırsa, bütün grup
üyeleri e-posta gönderebilecektir. Her iki mod için de 'korunaklı'
değeri sadece bu sistemde e-posta hesabı olan kullancılara izin verir.
Kullanıcı ve grup hesaplarını yarattıktan sonra e-posta, web ve
sohbet
sunucularını çalıştırmaya hazırsınız. Eğer kontrol konsolundan
çıktıysanız konsolu tekrar çalıştırın:
#LANG=tr ENKIDOMAIN=ornek.org.tr /usr/local/enki_0.92/enki.py
Enki kontrol konsoluna hosgeldiniz.
Versiyon: enki-0.92
Yardim almak icin ? yazip ENTER'a basin
Enki >
Ana sunucu diğer sunuculardan önce açılmalıdır. 'durum'
komutuyla kontrol edin ve açık değilse ana sunucuyu açın.
Daha önce aç komutunu ana sunucuyu(rpc) açmak
için kullanmıştık. Bu komuta sunucu ismi verdiğimizde verilen
sunucuyu ya da sunucuları açar, ancak bunu yapmak için
size ilk çalıştırmada verdiğiniz sistem yöneticisi
şifresini soracaktır. örneğin smtp(e-posta dağıtım) sunucusunu
açmak için:
Enki > ac smtp
Site yonetici sifresini girin :
Servis proses No: 3516
İstersek bir komutla birden fazla sunucuyu da çalıştırabiliriz:
Enki > ac pop3 http telepot
Servis proses No: 3518
Servis proses No: 3519
Servis proses No: 3521
Şimdir durum sorgulaması yaparak bu sunucuların durumunu
inceleyebilirsiniz:
Enki > durum
rpc Service 0.92 : calisiyor - Process ID: 3515
SERVISLER:
pop3 Service 0.92 : calisiyor - Process ID:3518
http Service 0.92 : calisiyor - Process ID:3519
smtp Service 0.92 : calisiyor - Process ID:3516
telepot Service 0.92 : calisiyor - Process ID:3521
Eğer GNU/Linux kullanıyorsanız dilerseniz stunnel servisini
çalıştırarak sunucularınıza güvenli erişim sağlayabilirsiniz(Bu komutu
çalıştırmadan önce sertifika yaratmış olmalısınız. Bunun için lk
çalıştırma bölümüne gözatın):
Enki > stunnel
Aşağıdaki bölümlerde bu dört sunucu ile ilgili
açıklamaları bulacaksınız
Enki e-posta sunucuları standartlarla uyumludur, bu yüzden
kullanıcılarınız yaygın programları (Mozilla, OutlookExpress gibi)
kullanarak e-postalarına erişebilirler.
Bu sunucular e-postaları enki kurulum dizini altındaki var/mail
altdizininde saklar. Kullanıcılar için bir kota sistemi
bulunmamaktadır. Ancak siztemin kabul edeceği e-posta
gönderilerinin boyutunu sınırlamak mümkündür.
öntanımlı değer (256KB) yerine başka bir değer kullanmak
isterseniz, kontrol konsolunu çalıştırırken ENKIMAXMAILSIZE
çevre değişkenini kullanarak KB cinsinden bir sınır değeri
verin.
Kullanıcı gruplarına gönderilen e-postaların bir kopyası tüm
grup üyelerine iletildiği gibi, bir kopyası da
var/mail/<grup-kodu> dizininde saklanacaktır. Grup tanımlarken
verdiğiniz şifreyi kullanarak sanki normal bir kullanıcı gibi bu posta
kutusuna erişebilir ve bu e-postaları silebilirsiniz.
Web dökümanları Enki kurulum dizini altında var/wwwroot
altdizininde yeralır. İsterseniz bu dizindeki dökümanları
değiştirerek kendi sitenizi düzenleyebilirsiniz. Eğer CGI
uygulamalarınız varsa bunlar cgi-bin dizinine koyabilirsiniz.
Telepot sohbet sunucusu kullanıcı gruplarına karşılık gelen sohbet
odalarında, ya da özel sohbet imkanı sağlar. Bu sunucu
-değiştirilmedikçe- 6669 no'lu
port'tan hizmet vermektedir. Web sitenizin ana sayfasında bu sunucuya
erişim için kullanabileceğinizi bir Java applet'ine link
göreceksiniz. Bunun yerine Telnet programı kullanarak ta sunucuya
erişmek mümkündür.
Telepot sistemde kayıtlı olmayan kullanıcıların da sohbet etmesine
izin
verir.
Telepot sadece bir sohbet sunucu değildir. Kayıtlı kullanıcılar bu
sunucuya komutlar vererek şifrelerini değiştirebilir, kullanıcı
gruplarına abone olabilir ya da
abonelikten çıkabilirler. Sunucunun bir amacı da son
kullanıcıları grafik arayüzler yerine karakter tabanlı
arayüzleri kullanmaya teşvik etmektir:)
Kayıtlı kullanıcılara ek olarak dışarıdan ziyaret eden
kullanıcılar da sisteme e-posta adresleri ile konuk olarak kaydolduktan
sonra
Telepot tarından tanınırlar ve UYELIK modu 'acik' olan e-posta
gruplarına abone olabilirler. Konuk kayıtlarının listesini kontrol
konsolunda 'konuklar' komutuyla görebilirsiniz.
ENKITELEPOTWEBACCOUNTS ortam degişkenini kullanarak bu sunucunun
konuk
hesapları acmaya izin verip vermeyeceğini kontrol edebilitsiniz.
çoğu sistem yöneticisi Enki'nin Linux açılışında
çalışmasını ve kapanırken sonlandırılmasını isteyecektir. Enki
kontrol konsolunu interaktif olmayan modda kullanarak bunu
gerçekleştirmek mümkündür. Bunu yapmak
için konsolu başlatırken parametre olarak çalıştırmak
istediğiniz Enki komutunu verebilirsiniz. Burada hatırlanması gereken
bir ayrıntı ise şifre sormanın engellenmesidir. örneğin aşağıdaki
komut tüm sunucuları başlatır:
#LANG=tr ENKIDOMAIN=ornek.org.tr ENKIADMINPASS=1234 /usr/local/enki_0.92/enki.py ac rpc smtp pop3 http telepot
Benzer biçimde aşağıdaki komut ta sunucuları kapatır:
#LANG=tr ENKIDOMAIN=ornek.org.tr ENKIADMINPASS=1234 /usr/local/enki_0.92/enki.py kapat
Bu komutları Linux sisteminizin açılışına entegre edebilirsiniz.
Her seferinde kontrol konsolunu çalıştırırken çevresel
değişkenleri vermek yerine bunları Enki kurulum dizini altındaki
siteconfig.py dosyasına koyarak konfigürasyon değişikliklerini
kalıcı hale getirebilirsiniz. Dosyanın içinde örnek
değerleri bulacaksınız.
Sisteminize dışarıdan erişilebilmesi için Enki'nin kullandığı
portlara erişim izni vermelisiniz. e-posta servisleri için 25 ve
110, http servisi için 80, ve Telepot sohbet sunucusu
için de 6669 no'lu portlar kullanılmaktadır.
Enki taşınabilir bir sunucudur. Enki dizinini yedeklediğinizde
herşeyi
yedeklemiş olursunuz. Bu dizini başka bir bilgisayara taşıyıp kaldığı
yerden çalıştırmaya devam edebilirsiniz. Yedekleme için
standart bir Linux sisteminde bulunan tar programını kullanabilirsiniz.
Eğer sunucunuza yönlendirilmiş birden fazla sanal alan bulunuyorsa
farklı alanlarda kullanıcı hesapları açmanız gerekir.
Diyelim ki aynı sunucuya yönlendirilmiş ornek.org.tr ve
ornek2.org.tr alanları olsun. Ayrıca Enki konfigürasyonunda DOMAIN
olarak 'ornek.org.tr' tanımlanmış olsun. Bu durumda ikinci alanı
desteklemek için yapmanız gereken şey, kullanıcı ya da grupları
tanımlarken alan adı ile birlikte tanımlamaktır:
Enki >kullanicilar tanimla test@ornek2.org.tr sifre Deneme hesabi
Bu kullanıcının Outlook ya da Mozilla'dan erişirken kullanıcı adı
olarak eposta adresinin tamamını (test@ornek.org.tr) kullanması
gerekecektir.
Bu kullanımı çok kolay bir yöntemdir, ancak dikkat
ederseniz alan adı değişikliklerinde, mesela ornek2.org.tr alanında
tanımlı hesapları ornek3.org.tr'ye taşımak için bu alanda
tanımlı bütün hesapları yeniden tanımlamanız gerekecektir.
Umulmadık bir hatayla karşılaşırsanız sunucuların işlem kayıtlarını
Enki'yi kurduğunuz dizin altında var/log altdizininde bulabilirsiniz.
Sorunları yakalamak için yapabileceğiniz bir başka işlem de
Enki'yi çalıştırırken aşağıdaki gibi bir komutla hata
mesajlarını mesaj.txt dosyasına toplayarak incelemektir:
ENKIADMINPASS=1234 ENKIDOMAIN=ornek.com.tr ./enki.py ac rpc smtp pop3 > mesaj.txt
Kurulum için .zip uzantılı dosyayı indirin ve istediğiniz yere açın.
Konsolu çalıştırmak için enki.py dosyasını çift tıklayın.
Sisteminizde Python kurulu ise program sorunsuz açılır ve bir DOS
penceresi içinde komutlarınızı bekler. İlk çalıştırmada yukarıda Linux
için açıklanan şekilde yönetici şifresini vermeniz gerekir. Sonra
kullanıcı ve grup tanımlarınızı yapıp servisleri başlatabilirsiniz.
Windows sistemlerinde işlem yönetimi farklı olduğundan konsolu
sürekli açık
tutmanız gerekir! Eğer 'cikis' komutu ile konsolu kapatırsanız bütün
servisler kapanacaktır.
Bir başka fark ortam değişkenleriyle
ilgilidir. Linux örneğinde sunucuyu alan adını
değiştirerek çalıştıran aşağıdaki komutu ele alalım:
ENKIDOMAIN=ornek.org.tr /usr/local/enki_0.92/enki.py
Windows'da aynı şeyi yapmak için iki seçeneğiniz var: (1)En
kolayı
Enki kurulum dizini altındaki siteconfig.py
dosyasını değiştirerek alan adını bu dosyaya yazdıktan
sonra enki.py dosyasını çift tıklayarak çalıştırabilirsiniz, ya da (2)
bir DOS penceresinde önce 'set' komutunu aşağıdaki şekilde kullanıp:
C:> set ENKIDOMAIN=ornek.org.tr
sonra ikinci bir komutla Enki'yi başlatabilirsiniz:
C:> python enki.py
Eğer kurulum sırasında sisteminizin ortam değişkenlerini
düzenlemediyseniz, bu komuttaki 'python' yerine komple bir dizin
vermeniz gerekebilir(aşağıdaki komutta Python'u nereye kurduysanız o
dizini yazın):
C:> "c:\Program Files\Python\Python2.3" enki.py
Ofis kullanıcıları Outlook Express ya da Mozilla gibi programları
kullanabilirler. Sadece web browser'ı olan kullanıcılar ise web
sunucusu'nun ana sayfasında linki bulunan NullWebmail CGI uygulamasını
kullanarak e-postalarına ulaşabilirler.
Telepot sohbet sunucusu Enki ana sunucu ile sıkı sıkıya entegre bir
sunucudur. Enki e-posta ssitemindeki gruplar bu sunucuda sohbet odaları
olarak görülür. Sohbet odalarında veya bir kullanıcı ile
özel sohbet yapmak mümkündir. Sunucuya web ana sayfasındaki
Java applet'i kullanılarak erişilebilir.
Bağlandıktan sonra sunucunun kullanımı ile ilgili yardım bilgisini
görmek için ? yazıp Enter'a basın.
Komutlari büyük ya da küçük harfle
yazabilirsiniz.
Sohbete başlamadan önce sunucuya kendinizi tanıtın:
TANIT ali
Bu komutla sunucu ve diğer kullanıcılar sizi ANON_ali olarak
adlandırır. 'ANON_' eki sunucuda hesabı olmayan, anonim bir kullanıcıyı
ifade eder. Eğer sunucuda hesabınız varsa, şifrenizi de verin:
TANIT ali sifrem
Artık bir sohbet odasında/grubunda ya da bir başka kullanıcıyla
özel
sohbet yapabilirsiniz. Odaların listesini görmek için ODALAR ya da
GRUPLAR komutunu verin.
Bir odaya girmek için:
SOHBET oda1
Bundan sonra yazdıklarınız odadaki herkese gider. özel sohbet
için ise
oda adı yerine kullanıcı adı vermelisiniz. Kullanıcıların listesini
KIMVAR komutuyla görebilirsiniz. Odada iken bu komutu
verirseniz
odadakilerin listesini görürsünüz.
Odadan ya da özel sohbetten çıkmak için sadece nokta (.) koyun ve
Enter'a basın.
Bu sunucuda bir hesabınız yoksa KAYDOL komutuyla bir konuk hesabı
açıp izin verilen e-posta gruplarına üye olabilirsiniz. Bunun için
e-posta adresinizi vermeniz yeterlidir.
KAYDOL ali@superonline.net
Kaydiniz basarili ise şifreniz e-postaniza
gonderilir.
Sifrenizi aldiktan sonra TANIT komutu ile girip e-posta gruplarina
abone olabilirsiniz. Bazı sunucular bu şekilde
kayıtlara izin vermeyebilir.
Telepot sunucusu sohbet servislerinin yanısıra kayıtlı
kullanıcıların
e-posta gruplarına abone olma ya da abonelikten çıkmalarına da
imkan verir. Buradaki odalar aynı zamanda Enki e-posta
sunucusunda tanımlı e-posta
gruplarıdır. Eğer sunucuda hesabınız varsa, Telepot'u kullanarak bu
gruplara abonelik işlemleri yapabilirsiniz. Bir e-posta grubuna
gönderilen e-postalar tüm gruba gider. Siz de abone olduğunuz
gruplara
e-posta gönderebilirsiniz.
Grupların listesini görmek için Telepot sunucusuna şu
komutu verin:
GRUPLAR
Bir gruba abone olmak için:
ABONEOL grup1
(NOT: Eğer bu özel bir grup ise isteğiniz reddedilecektir!)
Abone olduğunuz grupların listesini görmek için:
ABONEDURUM
Abonelikten çıkmak için:
ABONEOLMA grup1
Bu işlemi de Telepot sunucusu üzerinden yapabilirsiniz. Eğer
kendinizi tanıttıysanız şifrenizi değiştirebilirsiniz:
TANIT ali <sifre>
Kabul edildi
SIFRE <yeni-sifre>
Tamam
Enki nesne tabanlı bir tasarıma sahiptir. Eğer Python programlama diline aşina iseniz programda değişiklikler yapabilirsiniz. Programa yaptığınız eklentilerin başkaları için de yararı olacağını düşünüyorsanız lütfen bunları bana bildirin.
Enki kurulum dizini altındaki i18n altdizini dil desteği için
gerekli dosyaları içerir. Buradaki README.txt
dökümanına gözatın.
Enki taşınabilirlik ilkesi ile inşa edildiğinden kendi kullanıcı
tabanına sahiptir. Ancak siz varolan kullanıcı tabanızını(örneğin
Linux kullanıcıları ya da LDAP sistemi) bu sisteme entegre etmek
isterseniz şunları yapmalısınız:
(1)lib/enkilib/utils.py dosyasındaki EnkiAccountBase
class'ına benzer bir class oluşturmalısınız. Bu class'ta kullanıcı
için tutulan bilgiler uyarlanabilmesi düşünülerek
oldukça kısıtlı tutulmuştur.
(2)enki.py dosyasında ENKI_CONFIG["ACCOUNTBASE"]
değeri olarak oluşturduğunuz class'ın bir instance'ını kullanmalısınız
Enki e-posta dağıtımı için birden fazla dağıtım mekanizmasının
kullanımına izin verir. Eğer sizin farklı bir ihtiyacınız varsa kendi
dağıtım mekanizmanızı oluşturabilirsiniz.
enki.py dosyasında e-posta dağıtımını düzenleyen tanımlama
şöyledir:
maildeliv=enkilib.EnkiMailDeliveryChain()
maildeliv.appendHook(enkilib.utils.EnkiMailBase(ENKI_CONFIG))
ENKI_CONFIG["MAILDELIVERY"]=maildeliv
Buradaki EnkiMailDeliveryChain'e birden fazla dağıtım mekanizmasını
eklemek mümkündür. lib/enkilib/__init__.py
dosyasında tanımlanan EnkiMailDelivery class'ının kullanarak kendi
dağıtım mekanizmanızı oluşturmanız mümkündür.